8/2/2008 9:51:41 AM

Flet per HermesNews, gazetarja e RTVSH-se Tefta Radi: 'televizionet vuajnë nga politika'

EKSLUZIVE/ 'Nene Tereza ishte njeri i zotit, por pushteti ateist i kohës nuk do ta pranonte. Nuk jam ndjere kurre me keq ne jetën time se atëherë, nje e keqe qe e përjetova gjate e qe nuk pata me kurajo ta takoja nene Terezën, nobelisten, krenarinë shqiptare ne vizitat e realizuara prej saj pas rezimit te diktaturës.'

Intervistoi Doriana Metollari
drejtor@hermesnews.org

1 Gusht 2008 - Keni kaluar nje nder momentet me te vështira te Shqipërisë ne transmetim. Flas për 97’. Ka patur nje moment qe ju keni dhënë nje mesazh te rëndësishëm ne TV për publikun. Çfarë keni dashur t’i transmetoni njerëzve ne ato momente?

Viti 1997 për mua do te mbetet nje nga vitet me te vështira ne historinë e vendit, qe pati jo pak kosto, por nje kosto qe u kurorëzua me pavarësinë e Kosovës. Ishte viti kur plumbat nuk e kuptoje se nga te vinin, viti qe ne historinë e shteteve mund te thuhet se nuk ishte pare. Armatimi i tere i nje shteti u katandis ne duart e nje populli qe i molepsur nga nje politike e pafund e shume here me tone urrejtjeje ndaj njeri tjetrit nuk arrinte te kontrollonte dot me veten. Ishte viti kur shteti u shkërmoq e kur plumbat qorr nuk kursyen as fëmijët ne gjirin e nenës, apo nuset tek dilnin nga dera e babait. Ne nje nate te tille te erret, mbushur me trishtim kurrë nje polic u vra përpara hotel Rognerit e kur televizioni u braktis nen thënien se do ti vihej bomba, kishim mbetur vetëm shume pak veta ne pune. Ne kushtet kur nuk dëgjohej gjë tjetër veç vrasjeve, bandave rivale qe përfituan nga situatat, te shtënat pa pushim sikur te ishte nje front i vërtetë lufte, mesazhi tim për paq mes njeri tjetrit me doli nga thellësia e shpirtit. Ishte koha për ti thënë ndal vëllavrasjeve pa as nje shkak. Por gjithsesi tek unë nuk do te çrrënjoset bindja se asgjë nuk ishte rastësi. As krijimi dhe rënia e piramidave, shkaku kryesor i shpërthimit te revoltës popullore. Duhej krijuar nje situate e jashtëzakonshme për te justifikuar edhe hyrjen e trupave te huaja ushtarake........ e për te vijuar deri tek lufta ne Kosove qe solli gëzimin e te gjithë kombit me kurorëzimin e pavarësisë. Gjithsesi ne historinë e njerëzimit ngjarjet shfaqen ne forma nga me te çuditshmet, por qe te gjitha e kane nje lloj kostoje. Për mua gazetaria e atyre viteve ka qene vërtet e vështire e kur na është drejtuar edhe arma, siç ishte rasti ne ngjarjen e Bushatit ne Shkodër. Isha se toku me operatorin Bujar Kore. E këtë situate te vështirë e kane provuar edhe mjaft nga koleget e mi te tjerë si operatori Leko Dhembi, Gazetari Leka Ndoja ne Vlore e te tjerë. Se cfare ishte viti 97 unë e kam kuptuar qe nga intervistat e te ndjerit, ish min. i mbrojtjes Safet Zhulali, nje nga njerëzit me te sakte ne intervista. Njeriu qe fliste pak por qe fjala e tij thoshte shume. Pas kthimit te tij nga Amerika ne nje interviste qe i kam marre ne shtëpinë e tij nuk do te harroj fjalët: Nuk është koha për te folur. Nje dite e vërteta do te flasë vet, dhe jam e sigurt se kështu do te ndodhe. Ndarjet e 97,dhe qëllimin e tyre do ta zbuloj koha. E mund te them se Zhulali kishte te drejte. Koha ka filluar te flasë.

Sipas jush a ekziston nje gazetari e mire investiguese sot ne Shqipëri?

Nje gazetari e mirëfillte investiguese sot ne Shqipëri ka nisur te marre udhe. Gazetaria investigative është zhanri me i vështire e qe ne raste jo te pakta edhe nga historia e gazetarisë botërore ka kushtuar edhe me jete. Megjithatë ne Shqipëri ne stacionet private gjen nje cikël investigativ mjaft te forte siç janë e misionet e gazetarit Artan Hoxha si dosja e Remzi Hoxhës, ajo Flevi, dosja e Haklejve e te tjera. Por emisione te tille gjen edhe tek topcenell apo te klani ne disa raste siç ishin ngjarjet e Gerdecit. Kjo lloj gazetarie mungon ne RTSH, qe natyrisht vazhdon te ketë nje tjetër karakter.

Cfare i mungon televizionit sot sipas jush?

Unë mendoj se televizionet sot ne Shqipëri vuajnë nga mania e politikes. Dominojnë studiot plot me politikane te ftuar, me debate pa buk qe zgjasin me ore e qe nuk ofrojnë zgjidhje për shume probleme me te cilat përballet vendi, ose edhe me te kundërtën. Ndonjë arritje nuk trajtohet ne mënyrë konkrete e te kuptueshme nga shumica. Spikat fjalori i huaj, jo vetëm nga politikanet, por edhe nga vete gazetaret. Ekranet e televizioneve sot ne Shqipëri janë te mbytur nga politika qe i përngjan nje fushate zgjedhore pa fund. Me konferenca shtypi pa fund e qe nuk thonë asgjë, me informacione qe ne me te shumtën e rasteve sillen rreth qendrës se Tiranës, parlament, qeveri, parti politike. Flasim për zhvillimin e turizmit dhe programet për te edhe pse e kane kohen me shume se kure, janë pothuajse te pandjeshme, te vaktë e pa pasurinë e mirëfillte qe ato ofrojnë. Ne këtë drejtim, pune me e spikatur është bere nga RTSH-ne, fale edhe nje arkivi mjaft te pasur qe ka ne te tilla vlera. Po kështu mund te them edhe për dokumentarin, për te cilin RTSH sjell nje përvojë dhe vlere te vërtetë. Mungojnë debatet e gjalla, me problematike sociale e ma ballafaqim te gjere me publikun. Nje gjë e tille, veçanërisht me problematiken e madhe me te cilën ndeshet sot rinia shqiptare si brenda familjes edhe ne shoqëri, po realizohet nga programi satelitor i rtsh. Por natyrisht ato qe e bëjnë te pamundur realizimin e programeve ,per te cilat tashme formatet janë gati e pothuajse te aplikueshme si edhe ne televizionet e vendeve te tjera mbetet pa dyshim mungesa e fondeve. Financat e dobëta pasi edhe reklamat nuk kane pagesa nga te cilat mund te sigurohen te ardhura te mëdha.
Mungojnë spektaklet si mjeti me i mire i kulturës e argëtimit, koncertet e mirëfillta artistike. Ne këtë drejtim do te veçoja tv Klan, ndërsa për problematiken me sociale, me formate tashme te ravijëzuara Vizion Plus-in.

Cfare i mungon gazetareve televizive sot?

Sot është krijuar nje elite e gazetarisë shqiptare. Ky fakt nuk mund te mohohet. Ka analiste te mire, ka dhe nje brez folësesh, qofshin këta edhe te rinj. Nuk jane klasike si te mëparshmit, por te mos harrojmë se edhe kohet kane ndryshuar, ka ndryshuar mënyra e te folurit, vete jeta është bere me ritmike. Mire do te ishte qe ne edicionet qendrore te kishte folesë me ne moshe, ashtu si ne televizionet simotra ku folëset janë mbi 45 vjeç, me nje ze bindes, me nje portret me imponues, pa shume levizje te panevojshme e te lodhshme per shikuesin, veti këto qe nuk i gjen tek te gjithë folëset e ekraneve shqiptare. Ne te kundërt ka prej tyre qe e këndojnë fjalën, lexojnë me ze te impostuar e bëhen te padëgjueshëm. Kjo vjen sipas mendimit tim per shkakun se ekrani është bere mjaft i lire, ku njerëzit zgjidhen sipas militantizmit, shoqerive apo klaneve dhe miqesirave te kafeneve. Ne këtë mënyrë shume prej tyre marin emertesa dhe pagesa te pa merituara duke përbëre nje precedent amoraliteti per shoqërinë. Se pari do te thosha se i mungon nje formim i plote dhe i gjithanshëm ne te gjitha aspektet. Pa frike mund te them se gjen prej tyre qe ende nuk njohin gjeografinë e vendit te tyre e historinë po ashtu. Janë te varfër ne fjalor dhe jo te kompletuar ne përzgjedhjen e veçorive televizive qe kërkon nje prezantues programi apo show televiziv. Është veshtire te gjesh nje Ardit Gjebrea, Nje Krasta, nje Elsa Lila, nje Alban Dudushi etj.

A i vlerësoni ofertat për pune ne tv-te e tjera?

RTSH-se i kam përkushtuar gjithë jetën time. Nëse do ti kisha mbledhur oret e qëndrimit ne këtu ne pune, me siguri qe do te dalin me shume se ato te qëndrimit ne shtëpi. Kam sakrifikuar shume nga jeta dhe liria ime ne këtë institucion, i cile ne këmbim te punes mua si dhe mjaft kolegeve te mi na dha nje emer. Per kete arsye nuk kam menduar kurre per ta nderuar me nje tjetër ekran.

Ishte rastësi qe filluar pune si gazetare ne RTVSH?

Po ishte vërtet rastësi kam studiuar per gjuhe-letërsi ne universitetin e Tiranes. Pas përfundimit te tyre me 1975 u emërova mesuese ne shkollën e mesme te Fushe-Arrezit, ne rrethin e Pukës, nje vend me dimër te egër, por me njerëz vërtet te mire. Respektin per ta dhe lidhjet me shume prej ish nxënësve te mi vazhdoj ti mbaj edhe sot e kësaj dite. Nuk i harroj kur me vinin ne klase me pantallona doku e çizme llastiku qe nga Qafa e Malit ne mes te dëborës te lagur e te plevitosur. I ulja pranë sobës sa te thaheshin e te ngroheshin nga e ftohta e dimrit te acarte. Nje gazetar i RadioTiranes me 1979 vjen ne shkollën tone për realizimin e nje emisioni per rininë. Quhej Jani Duri, i mirënjohuri i humorit te Portokallies. Zëri im ju duk interesant e me ftoi te marr pjese ne nje konkurs kombëtar qe organizonte Radio Tirana per folesa lajmesh. Nuk e refuzova, konkurrova dhe fitova. Ne vjeshtën e atij viti lashë FusheArrezun dhe u riktheva ne qytetin tim , Tirane. Pas disa ditësh trajnimi fillova folëse fale gjakftohtësisë sime, nje karakteristike qe me ka shoqëruar gjate jetës,e prej atëherë nuk jam shkëputur me kurr prej medias, kryesisht asaj vizive ne RTSH.

A jeni e kënaqur nga puna ne RTVSH?

Natyrisht, kam vazhduar te qëndroj e te punoj ne këtë institucion. Jo çdo gjë shkon siç e do apo siç e mendon. Kjo për shume arsye, objektive apo subjektive, por e përgjithshmja është e kënaqshme. Kete ekran e kam konsideruar dhe vlerësuar si te shenjte. Si te tille jam munduar ta respektoj me paraqitjen time sa me korrekte per te gjithë ata qe kane preferuar te me ndjekin, me pastertine e gjuhes se folur permes llogjikes se mendimit, diksionit te fjales, ngjyrimit emocional, larg imitimeve, duke u perpjekur te jem vetvetja e sa me origjinale. Jam munduar qe brenda kornizes se ekranit te transmetoje me te gjithe parametrat profesionale ne forme e brendi tek teleshikuesi jo vetem punen time por te te gjithe ekipit te departamentit te informacionit, pasi edicioni i lajmeve eshte nje pune kolektive te cilit folesi mund ti jape vleren e vertete, ose mund ta deformoje.
Kur fillova pune ne Radio gjata folesë si te mëdhenjtë, Vera Zheji, Kico Fotiadhi e deri tek nje brez pas tyre si Elsa Xhai, Meropi Matlia,Nevzat Dibra,Viron Noti,feride Konomi. Une i përkas brezit qe fillimet i patën ne RadioTirana e pastaj ne RTSH, si Virgjil Kule, Dhimiter Gjoka, Roland Roshi, Arben Kamberi, Amalia Dhamo, etj. Qe ne fillimet e mia kam punuar gazetare folëse. Ditën gazetare terreni e ne mbrëmje gazetare ne studio, pune qe e kam bere me shume pasion ashtu sikurse edhe sot.

Cfare kujtoni me shume gjate karrierës suaj?

Duke patur nje karriere te gjate ne media, natyrisht qe kam shume per te kujtuar. Do te veçoja intervistën me Nene Terezën ne gusht te 1989. Gati nuk është përmendur fakti qe vizitën e pare ne Shqiperi Nene Tereza e ka realizuar ne fund te viteve te diktaturës. E kujtoj atë Grua shenjte, trupvogël, me veshjen e bardhe e shiritat blu, me vështrim te thelle qe te depërtonte deri ne shpirt. Nga natyra unë jam tip sportive. vishem thjesht, larg ekstravagancës. Çuditërisht atë dite qe mua mu caktua bërja e intervistës se nene Terezës, preferova te vesh nje fustan roze te lehte qe e mbaja për raste te veçanta dhe po ashtu si rralle here isha trukuar si për ne ekran. Përballja me nenën e botes me beri qe te ndihem ngushte përballë thjeshtësisë se saj. Ishte nje interviste e këndshme, e bere me shume dashuri, por qe nuk arriti te transmetohej per shkak te përdorimit te fjales i Lutem Zotit. Nene Tereza ishte njeri i zotit, por pushteti ateist i kohës nuk do ta pranonte. Nuk jam ndjere kur me keq ne jetën time se atëherë, nje e keqe qe e përjetova gjate e qe nuk pata me kurajo ta takoja nene Terezën, nobelisten, krenarinë shqiptare ne vizitat e realizuara prej saj pas rezimit te diktaturës.

A ndjeheni e realizuar?

Njeriu asnjëherë nuk ndihet i realizuar. Gjithmonë ne çdo kohe e çdo moshe mëson diçka, mandej derisa mbyll syte, ndaj mbeten perla theniet popullore mes te cilave edhe shprehja sa te rosh do te mësosh.

Cfare duhet te kete parasysh nje grua per te bere karriere televizive?

Sakrificën. Gazetaria e sidomos ajo e terrenit televizive kërkon sakrifice dhe vetëm devocion e sakrifice. Nje ngjarje apo zhvillim i papritur te merr nga koha jote, nga dita e punës me shume se sa orari, nga dita e pushimit. Te bën te lesh familjen, planet e parashikuara, fëmijët e te rendesh atje ku është ndodhia. Me ka ndodhur qe per shkak te temperaturës se larte ti bej banje fëmijës e te vrapoj për te kapur lajmet e orës 20. Per mua edhe pse kam patur nje bashkëshort artist qe me ka kuptuar mire e me ka ndihmuar, prape sakrifica ka qene e pashmangshme. Punët e shtëpisë janë jo te pakta, përkujdesja ndaj fëmijëve për mësimet e te tjera detyrime familjare apo shoqërore me kane bere mua qe ta shfrytëzoj ne maksimum kohen nga 05 e mëngjesit deri ne mesnate. Përballe gjithë kësaj sakrifice te bere për shume vite edhe them se sikur te kisha 10 fëmije asnjë nuk do te beja gazetar.

A ju josh paraja?

Nuk jam maniake e saj. Dua te kem aq para, sa te kem mundësinë e blerjes brenda asaj qe quhet normale. Te kem mundësi te kaloj këndshëm nje fund jave jashtë Tiranës, apo te përballoj nevojat e shëndetit nëse nje dite do te me lindin se edhe hallet për njerezit jane. I perkas asaj kategorie qe e duan fort jetën, ndaj përpiqem ta gëzoj e shijoj ate me gjithcka te bukur qe ajo te ofron ne familje e ne shoqëri.







Preferoni te punoni ne radio apo televizion?

Nuk i kam ndare kurrë radion nga televizioni. Për shume kohe kam punuar paralelisht ne te dyja duke kombinuar orarin e lajmeve. Gjithsesi radio mbetet me komode. Gjate transmetimit ne radio nuk ke impenjimet qe te jep tvsh, si veshjen, flokët, reflektimin e gjendjes shpirtërore, lodhjes etj. Ne radio qëndron lirshëm dhe te folurit është me i zhdërvjellët, pasi ne radio flet fjala me shume, ndryshe nga tv. ku se pari duhet te flasë figura krahas fjalës. Radio te pasuron fjalorin, shprehjet, ka nje tjetër ritëm te te folurit, eshte nje studio ku fsheh lodhjen e portretit e ne fund te fundit e gjithë hapësira duket se te përket ty. Televizioni krahas përqendrimit te bën te mendosh edhe per gjera qe ne vështrim te pare duken te vogla, por jane mjaft te rëndësishme per ti dhene rendesine e duhur gjithckaje qe nga portreti i folesit deri tek shqiptimi i fjales. Nje portret i shpërfytyruar, i pa trukuar, floket pa kujdesin e nevojshëm do te ishin pa dyshim nje minus. Ketu nuk kam parasysh teprimet, sepse ne edicionet informative nuk del si mis, por padyshim nje portret i rregullt te bën me imponues përballë teleshikuesit e me bindes. Nje rregullsi e tille deri tek flokët kane bere qe shume here ndokush edhe për mua te pëshpëriste sikur i kisha flokët paruke.

Për cfare jeni penduar ne jete?

Ne përgjithësi jeta me ka ecur mbare, ashtu siç e kam menduar dhe dëshiruar. Kjo fale këmbënguljes dhe vullnetit tim per ti cuar gjerat deri ne fund e per te mos i lëne ne mes te rrugës, por edhe shpirtit te sakrificës dhe këmbënguljes. Kam dy fëmijë te mrekullueshëm, Anjezen e Baltionin, nje bashkëshort, Franceskun, qe ne çdo moment me qetësinë e tij, mënyrën e komunikimit mbetet si terapia me e mire për te te dhuruar qetësinë shpirtërore, kam nje mbese Vanessen,mjaft te shkathet, te zgjuar e te bukur qe na dhuron kenaqesine me te madhe te kësaj bote. Ndoshta pendese do te konsideroja mosplotësimin e nje dëshire te babait tim te mrekullueshëm qe e kam patur si shok, dëshirën e tij per tu bere mjeke. Kam qene gjithmone nxenese e mire, dhe me siguri edhe per mjekësi do te kisha studjuar me vullnet. Por gjithsesi une besoj se cdo profesion ka bukurinë e vet kur atë e dashuron dhe i përkushton te gjithë hapësirën e vlerave qe zoteron duke e shndërruar ate ne vlere e dije edhe per shoqërinë. Ne fund te fundit ketu duhet te synojme te gjithe per te patur nje shoqëri vlerash e paqe.


Faleminderit dhe suksese!

Faleminderit Hermesnews, dhe suksese gjithashtu!




Hermesnews©AllRightsReserved
Çdo riprodhim i paautorizuar ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.

Dërgo me email | Stampo artikullin | Artikulli është lexuar 137 here