8/1/2008 11:07:26 AM

Copën e flamurit ajo e bleu në dyqanin e diamanteve e thirri dy atdhetarë të talentuar e fantazistë

Marigo Posio, Heroinë e Idesë Kombëtare

Nga C. Rama

1 Gusht 2008 - Ka një domethënie datëlindja e zonjës shqiptare Marigo Posio. Ajo erdhi në këtë botë të trazuar pikërisht në vitin 1878, me lidhjen Shqiptare të Prizrenit. I ati Korçar Kosta Poçi dhe e ëma Voskopojare Lenke Ballauri, e rritën atë me kujdesi e pekule mes dy vëllezërve e dy motrave. Kishin një dyqan të vogël, mes një qyteti që ziente nga zejtaria dhe tregtia, me degë dhe agjenci tregtare në qytet kryesore të vendit deri në Vlorë, dhe më tej jashtë trojeve të vendit. Duke pasur kësisoj marrëdhëniesh atdhetare, shpirtërore dhe kulturore kishin marrë një gjallëri të veçantë.

Rritur në këtë mjedis të shëndoshë Mrigoja kreu shkollën qytetare të vashave për tetë vjet rresht dhe shumë shpejt e pa veten në radhët e luftëtarëve të lirisë i ati, me ato pak të ardhura që nxirrte nga dyqani, ndihmonte ne sa munde lëvizjen duke i kthyer mjediset ku jetonte e punonte në qendra atdhetare dhe duke financuar për zhvillimin e arsimit.

Lidhjet farefisnore

Lidhjet farefisnore me Spiridon Ilon, Thimi Mitkon, Spiro Ballkamenin dhe rrethi shoqëror përparimtar, domosdo që ndikuan drejtpërdrejtë dhe ndjeshëm te Marigoja e vogël, e cila deklamonte para syve të tyre vjershat e autorëve rilindës.

Dalëngadalë ajo vetë pa qenë mësuese, mblidhte në shtëpinë e saj shumë vajza të qytetit për t’u mësuar shkrim dhe këndim. Veç kësaj ajo duke pasur duar të argjendta nisi t’u mësojë edhe qëndistarinë. Midis punëve të saj ato i tërhiqte pa masë një flamur shqiptar i punuar me aq pasion e dashuri, si një vepër arti.

Të njëjtën gjë nisën të bëjnë edhe shoqet e saj në shtëpitë e tyre, ashtu fshehurazi8, sepse pushtuesit otomanë bënin kontrolle nëpër shtëpitë e tyre duke rrënuar ku të mundnin. Pre e kësaj përndjekje u bë edhe shtëpia e Kostës dhe vetë marigoja, e cila humbiste gjurmët duke shkuar për të jetuar nëpër njerëzit e fisit të saj.

Në pamundësi të qëndrimit të saj të mëtejshëm në qytetin e lindjes kjo vajzë e re dhe e shkathët, detyrohet që të shkojë në qytetin bregdetar të Vlorës, te njerëz të saj sikur ta ndiente se këtu do të ndodhnin ngjarje të mëdha dhe jetike për kombin.

Në rrethet patriotike të këtij vendbanimi të ri shumë shpejt kjo zonjë korçare e kthyer në zonjë Vlonjate, e mirëpritur, e vlerësuar dhe e respektuar si bijë e tyre. Tok me të shoqin Jovan Posio, ngritën çerdhen e tyre familjare në një shtëpi të thjeshtë në lagjen “Muradie”, ku edhe sot gjejmë një pllakë të mermertë, ku shkruhet me gdhendje: “Në këtë shtëpi atdhetare Marigo Posio qëndisi flamurin Kombëtar, të cilin heroi i Popullit “Ismail Qemali” e ngriti në Vlorë më 28 nëntor 1912”.

Këtë e thotë edhe kënga që u ngrit për këtë burrneshë:
Cila dorë e pat punuar?
Kombit kush ia pat kushtue?
At flamur që valoi në Vlorë,
për me shpallë lirinë tonë.

I kuq si flaka, me thekë të mëndafshtë dhe me shqipen dykrenare në mes. Atë copë ajo e bleu në dyqanin e diamanteve dhe thirri dy atdhetarë të talentuar e fantazistë, Dom Mark Vasa dhe Petro Fotografi për të fiksuar me vizatim shqipen dy krenare. Ky flamur me pjesëmarrjen e shumë grave dhe vajzave vlonjate arriti të shumohet deri rreth 500 copë. Kështu shtëpia e saj nga rrobaqepësi e qëndistari, nisi të profilizohet në prodhimin e flamurëve. Tregojnë që kur copat e kuqe nuk gjendeshin në treg për arsye të ndryshme, gratë përdorën plaçkën e pajave të tyre, që kish ngjyrën e duhur për të prodhuar flamurë.

Si në Korçë dhe këtu shtëpia e saj u kthye në një vatër atdhetarie. Një ndihmesë e drejtpërdrejtë e klubit Labëria që ish ngritur. Çdo anëtar i saj e gjente hapur derën e kësaj shtëpie, por veçanërisht vajzat dhe gratë vlonjate nuk qëndronin dot pa trokitur në këtë derë mikpritëse. U bë pjesëtare e disa Komiteteve që u krijuan për çështjet e lirisë dhe njëherë e ndodhur në Korfuz, mori vetë përsipër që të kalonte prej këtej një flamur shqiptar të bukur dhe të rrallë, punuar në Amerikë, duke e mbështjellë atë mbas trupit. Ajo ishte krenare që djali i saj, Vasoja luajti aq bukur në skenën Teatrore dramën e Mihal Gramenos “Vdekja e Pirros”.

Shoqata Shpresa

Më themelimin e shoqatës Shpresa do ta shohim drejtoreshë të një gazete me të njëjtin emër. Ajo mori pjesë në të gjitha ngjarjet jetike të kombit brenda dhe jashtë Vlorës, sidomos në luftën e Vlorës, Revolucionin e Qershorit etj. Marigosë krahas sëmundjes që po e rëndonte gjithnjë e më shumë, iu desh të përballonte dhimbje të thella!

Vdekjen aksidentale të djalit dhe ndarjen nga jeta dy bijat e saja ; eshtrat e të cilave prehen në ishullin ne Zvërnecit, bashkë me të sajat. Marigoja u nda nga jeta më 23 gusht 1932 në vuajtje e mjerim dhe verbuar.
Atëkohë jetonte tek e motra në Tiranë e cila nisur nga porosia që kish dhënë vetë marigoja heroike, e përcolli trupin e saj të vdekur pranë të bijave.

Si rrallë herë tjetër në ceremoninë e përcjelljes së saj mori pjesë me lot në sy e gjithë Vlora. Në krye të komisionit të kësaj ceremonie të dhimbshme u vu atdhetari Tol Arapi, mik i kësaj familje të shquar. Ndonëse kanë kaluar vite me radhë, emri i saj mbetet i gdhendur në kujtesën popullore dhe historike si Heroinë e Idesë Kombëtare.



Hermesnews©AllRightsReserved
Çdo riprodhim i paautorizuar ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.

Dërgo me email | Stampo artikullin | Artikulli është lexuar 49 here